در این مقاله تصمیم به آموزش ساخت یک مدار دیمر دیجیتال را دارم. مدار دیمر قبلی توسط یک ولوم تنظیم می شد ولی در این مدار من از دو کلید فشاری استفاده کردم که با یکی مقدار خروجی افزایش و با دیگری کاهش می یابد.

از دیگر مزایای استفاده از میکرو در مدار دیمر این است که شما میتوانید این مدار را با اضافه کردن یک رابط مناسب همچون پورت سریال به تجهیزاتی همچون کامپیوتر، PLC یا هر مدار کنترلی دیگری متصل نمایید . از طریق این تجهیزات دیمر را کنترل کنید.

 این مدار از سه بخش تشکیل شده :

• مدار آشکار ساز عبور از صفر (Zero Crossing Detector)
• مدار کنترل ( میکرو کنترلر ATmega8 و کلید های فشاری)
• مدار قدرت جهت کنترل بار ( ترایاک BT136 )

در تصویر روبرو بلوک دیاگرام این مدار به همراه نحوه ارتباط بین این سه بخش نشان داده شده است.

مدار آشکار ساز عبور از صفر همانطور که از نام آن بر می آید، با هر گذر ولتاژ برق شهر از سطح ولتاژ صفر یک پالس تولید میکند. این پالس ها به ورودی وقفه خارجی میکروکنترلر داده می شود و میکرو با آمدن این وقفه، پس از گذشت مدت زمان مشخصی یک پالس در خروجی خود تولید میکند که پالس به گیت ترایاک داده میشود و ترایاک روشن شده و ولتاژ برق شهر را به بار منتقل میکند. مقدار زمان تاخیر ارسال پالس فرمان به ترایاک در واقع تعیین کننده زاویه آتش در مدار است. این زمان توسط دو کلید فشاری Up و Dn قابل تنظیم میباشد. به عبارت دیگر این دو کلید نقش همان ولوم کنترل را در دیمر معمولی بر عهده دارند. البته از ویژگی های این مدار در این است که در صورت قطع برق، مقدار تنظیم شده توسط کلیدها بهم نخورده، بلکه میکرو این اطلاعات را در حافظه EEPROM داخلی خود ذخیره می نماید و در هنگام اتصال مجدد برق به مدار طبق آخرین وضعیت تنظیمی کار خواهد نمود.

N جهت مشاهده نقشه مدار اینجا کلیک کنید.

اما توضیح نقشه مدار : برق شهر توسط پل دیود BR1 یکسو میشود، سپس به دو انشعاب تقسیم میگردد. یک مسیر توسط مقاومت های R5, R6 ولتاژ کاهش داده میشود و پس از عبور از دیود D1 به خازن C2 داده میشود تا این ولتاژ صاف گردد و قابل استفاده توسط ترانزیستورهای Q2 , Q3 و ورودی اپتوکوپلر U1 شود. دقت کنید در صورت درست کار کردن این بخش از مدار آشکارساز عبور از صفر ولتاژ تامین شده ( ولتاژ دو سر خازن C2 ) در حدود 7.3 ولت خواهد بود.

در بخش خروجی نیز میکرو کنترلر با صفر کردن پین 1 از پورت B ترانزیستور Q1 را روشن میکند و باعث تحریک شدن گیت ترایاک خواهد شد. و ولتاژ ورودی برق شهر به بار منتقل میگردد و با صفر شدن ولتاژ ورودی ترایاک خاموش میگردد تا مجددا توسط میکروکنترلر فعال شود.

 البته حتماً توجه داشته باشید که چون نقشه این مدار را توسط نرم افزار Proteus کشیده ام و این نرم افزار جهت جلوگیری از شلوغی مدار بصورت پیش فرض تغذیه تمامی قطعات را وصل در نظر میگیرد و آنها را در شماتیک نشان نمی دهد. لذا در نقشه فوق هم اتصال تغذیه میکروکنترلر نشان داده نشده است. پس حتما پایه 7 میکروکنترلر را به 5+ ولت و پایه 8 را به منفی متصل کنید.

¿جهت مطالعه و دانلود برنامه میکروکنترلر اینجا کلیک کنید.

لیست قطعات

1. ترایاک BT136
2. پل دیود 0.5 آمپر
3.  آی سی 7805
4. میکرو کنترلر ATmega8
5. ترانزیستور BC547  سه عدد
6. ترانزیستور BC557
7. دیود  1N4148
8. اپتوکوپلر PC817 یا مشابه آن
9. کلید فشاری دو عدد
10. مقاومت 330 کیلو اهم 2 عدد
11. مقاومت 120 کیلو اهم
12. مقاومت 100 کیلو اهم 2 عدد
13. مقاومت 10 کیلو اهم 3 عدد
14. مقاومت 4.7 کیلو اهم 2 عدد
15. مقاومت 270 اهم 2 عدد
16. مقاومت 100 اهم
17. خازن 220 نانو فاراد 50 ولت
18. خازن 330 میکرو فاراد  16 ولت

همانطور که قبلا اشاره کردم، میتوان با کمی تغییر در کد و سخت افزار این دیمر به آن قابلیتهای بیشتری داد، مانند اتصال به کامپیوتر و یا سایر کنترل کننده ها جهت کنترل مصرف کننده، اتصال به یک سنسور نوری و کنترل روشنایی متناسب با نور محیط و ....

یکی دیگر از پیشنهاداتی که من دارم این است که بجای تغذیه جداگانه این مدار، استفاده از برق شهر بدون استفاده از ترانس جهت کاهش ولتاژ و تامین تغذیه مدار است. که این امر باعث کم حجم شدن و کاربردی تر شدن آن خواهد شد.

لذا شما دوستان عزیز میتوانید طرحهای جالب خود را در این رابطه از طریق ایمیل elc.peyman@yahoo.Com برای من ارسال نمایید تا با نام خودتان در سایت آورده شود.